Visie

EtsBus - ochtend - vormgeving 004

Etsen van dichtbij

Voor veel kinderen is een ontmoeting met kunst en cultuur niet vanzelfsprekend. In kwetsbare gebieden in tijden van bezuinigingen en een verschralend cultureel aanbod is kunst voor kinderen een vreemde wereld. Terwijl het zo dichtbij ligt: want kunst, dat maak je zelf.
Ieder kind is een kunstenaar, maar talent moet wel ergens mee in aanraking kunnen komen. Soms gebeurt dat toevallig. Zangeres en componiste Rajae El Mouhandiz vertelde ooit in een interview hoe ze mee ging naar de ballet les van een klasgenootje en daar voor het eerst klassieke muziek hoorde: ‘’het was alsof ik een beetje tot leven kwam.’’

Wij willen alle kinderen de mogelijkheid bieden in hun eigen leef – en leeromgeving kunst te bekijken en te maken. Kan school niet naar de kunstenaars komen? Dan komen de kunstenaars naar school.

Je eigen ets, je eigen wereld

Kinderen zijn al kunstenaar zonder dat ze het zelf weten. Ze tekenen, bouwen hutten of verzinnen zelf een spel. Op deze manier proberen ze de wereld om hen heen te begrijpen en in een eigen vorm te vertalen. Wij willen dit proces met behulp van het leren van een grafische techniek verder versterken: je eigen ets maken, is je eigen wereld maken. Door kinderen een ambachtelijke techniek te leren waarmee ze zelf ontwerper, graficus en kunstenaar zijn versterken de workshops het gevoel van autonomie en dragen deze bij aan het gevoel van eigenwaarde.

Etsen is een grafische techniek die zijn oorsprong heeft in de middeleeuwse wapensmederij. De letterlijke betekenis van etsen is met zuur ergens in bijten. Op een metalen bedekt met etsgrond wordt een tekening gemaakt, die daarna verder wordt uitgebeten met behulp van zuur. Daarna wordt de plaat schoongemaakt en ingesmeerd met inkt. Nadat de plaat opnieuw wordt schoon gepoetst (afslaan), blijft de inkt achter in de gezuurde lijnen en wordt deze met nat papier onder hoge druk door een pers gehaald. Het resultaat is een ets.

EtsBus - ochtend - vormgeving 012

Tijdens de workshops komen naast de techniek van het etsen ook kunstgeschiedenis, de geschiedenis van de boekdrukkunst en etsen van oude meesters en hedendaagse kunstenaars aan bod. Grafiek neemt een bijzondere plaats in binnen de kunstgeschiedenis omdat kunstenaars van oudsher binnen grafiek vrijer met vorm en inhoud konden experimenteren: schilder – en beeldhouwkunst waren gebonden aan strengere regels.
Etsen gaat daarom naast mooie grafische beelden maken ook over je wereld onderzoeken en vrij denken. De combinatie van zelf ontwerpen, zelf uitproberen en zelf werken met als resultaat die magische afdruk maakt dat kinderen zich vrij en autonoom voelen. Met de workshops willen we kinderen een waardevolle ervaring mee geven die ze nog lang met zich mee kunnen dragen.

Etsen kijken met een animatie en oude dan wel moderne meesters: eigenzinnigheid baart kunst

Grafische kunst neemt een bijzondere plaats in binnen de kunstgeschiedenis. Schilderkunst en beeldhouwkunst waren gebonden aan strenge regels en kunstenaars werkten voornamelijk in opdracht. Grafiek was voor hen een manier om vorm en inhoud
eigenzinniger te kunnen onderzoeken. Rembrandt van Rijn kon zijn platen bijvoorbeeld eindeloos onderzoeken, waarbij hij lang op platen doorwerkte.

De geschiedenis van etsen en beroemde etsers uit heden en verleden komen tijdens de workshops aan bod in het mini museum, een combinatie van echte etsen en etsplaten van professionele kunstenaars en een presentatie op het digi bord waarbij we leerlingen direct betrekken bij het bespreken van de beelden. Kinderen en jongeren hebben vaak een frisse kijk op kunst die meer dan voldoende aanknopingspunten biedt voor een gesprek over wat er te zien is.

Om kinderen te laten zien wat er allemaal mogelijk is laten we hen een animatie en/of etsen van leeftijdgenoten en van oude meesters en hedendaagse kunstenaars zien.De animatie (zie Animatie) hebben we speciaal laten ontwikkelen om de techniek helder en op een voor kinderen toegankelijke manier duidelijk te maken, en om hen de boodschap te geven: je hoeft geen Rembrandt te heten om een ets te kunnen maken. De lol zit m nu juist in het uitproberen en het je eigen maken van de techniek op jouw manier: je eigen etskunst.

WP_20160304_14_25_35_Pro

Grafiek is net als Nederlandse schilderkunst erfgoed en we vinden het belangrijk met kinderen beroemde etsers als Rembrandt en Seeghers te bekijken en te bespreken. Daarbij koppelen we de gebruikte technieken (arceren, gebruik van contrasten, detail) aan wat kinderen zelf gaan doen tijdens de workshop, onder het motto: wat zij deden, dat kan jij ook. Hoe maak je sfeer, of geheimzinnigheid of scherpe details in een ets? Wat doe je als tekenen op zink niet gaat zoals je had gedacht? Waarom zijn etsen zo ruimtelijk, en hoe kun je dat zelf maken?

Met behulp van voorbeelden uit onze eigen werkpraktijk en beroemde kunstenaars willen we duidelijk maken dat vooral zelf verzinnen, uitproberen en ook werken met onverwachte vondsten de mooiste kunst oplevert. Zo willen we kinderen uitnodigen vooral veel te experimenteren zodat ze nog meer plezier aan het etsen kunnen beleven.

etsbus 2014 eindpresentatie def kleine internetbestanden 056

De rol van Taal

Alhoewel etsen een visuele kunstvorm is, speelt taal een belangrijke rol. Een ets wordt gemaakt in verschillende stappen die onthouden moeten worden. Ook het tekenen en werken met licht en donker vraagt naast ruimtelijk inzicht een vorm van verbaal abstraherend vermogen.
Etsen is een techniek waarbij wat je doet heel anders uitpakt dan je verwacht had. In de werkplaats moeten we als kunstenaars veel overleggen over wat we willen, wat er kan, wat
er lukt en ook over wat er mis gaat. Communiceren over wat je doet en over wat je wilt uitbeelden is belangrijk.
In de wijken waar we werken kampen veel kinderen met een taalachterstand. Tijdens de presentatie proberen we kinderen zoveel mogelijk uit te nodigen vragen te stellen. Ook tijdens het ontwerpen zijn we voortdurend aanwezig om met leerlingen te praten over wat ze van plan zijn en wat ze willen maken. De regels wat ons eigen taalgebruik betreft zijn universeel voor de omgang met kinderen en jongeren: concreet, helder en aansluitend op de realiteit van kinderen.

EtsBus - Den Bosch - 021

Leerlijnen en workshops

Kunstzinnige oriëntatie
Leerlingen leren etsen aan de hand van verschillende beeldaspecten: kleur, vorm, textuur, ruimte en compositie. Deze beeldaspecten komen in de workshops allemaal aan bod zowel in de klassikale als individuele begeleiding. Daarbij is belangrijk dat ze via ontwerpen en etsen uitdrukking en vorm geven aan een door henzelf bedacht idee. Verder komen binnen de workshops erfgoed en cultuur in belangrijke mate aan bod tijdens het onderdeel Etsen kijken met oude meesters en kunstenaars van nu.

Oriëntatie op de wereld en jezelf: natuur en techniek, tijd en ruimte
Etsen gaat in belangrijke mate over hoe verschillende stoffen op elkaar reageren, metaalbewerking en de invloed van vocht, temperatuur en druk op het werkproces. Daarnaast is etsen een eeuwenoud medium met een rijke traditie die geworteld is in het wapen – en edelsmeden. Tijdens de workshop leren leerlingen niet alleen zelf een ets te maken maar ook het proces te begrijpen door alle stappen onder begeleiding van kunstenaars zelf te doorlopen. Verder leren leerlingen over de geschiedenis van etsen en over hoe je etsen nu nog in het dagelijks leven kan tegenkomen.

Nederlands
Taal is tijdens de workshops belangrijk, omdat leerlingen de uitleg voor zichzelf moeten kunnen herhalen of aan een docent moeten kunnen uitleggen wat ze graag zouden willen maken. De geschiedenis van de boekdrukkunst speelt een belangrijke rol binnen de geschiedenis van de grafische kunsten, het geschreven woord en de prent zijn nauw met elkaar verweven. Leerlingen leren dat prenten en boekdrukkunst en pamfletten met elkaar te maken hebben, en ze leren in het Nederlands hun wensen wat betreft hun eigen ets uit te spreken. Verder moeten ze in een werkboekje enkele vragen over etsen beantwoorden, waarmee ze ook taalvaardigheid oefenen. Als docenten zoeken we naar een variant die zowel uitdagend als voldoende bekend is voor leerlingen.

Op reis met professioneel beeldend kunstenaars

De deelnemende docenten hebben naast een kunstenaarspraktijk een onderwijs bevoegdheid of zijn bezig één te behalen. Tijdens de pilot hebben we gezien dat kunstenaars/docenten naast beeldende vrijheid er ook naar streven het maximale uit kinderen te halen: dat wil zeggen ze aan te moedigen net buiten hun comfort zone te werken. Daarmee maken ze iets waarmee ze zichzelf verbazen.

Wat kinderen zelf maken staat centraal binnen de uitleg en presentatie en de workshops: de nadruk ligt op zelf ontwerpen, zelf tekenen en zelf etsen. Het motto is: wat die kunstenaars doen, kan jij ook.

Die koppeling maakt dat kinderen vanaf het begin geboeid en nieuwsgierig zijn.
Voor kinderen die weinig met cultuur in aanraking komen is dit een bijzondere en waardevolle ervaring. Wij gunnen hen dat kunst een betekenisvolle plek in hun leven kan innemen, in plaats van dat ze het zien als een andere wereld. Want kunst is van en voor iedereen.

EtsBus - Den Bosch - 016

 

 

 

 

Advertenties